रामरेकी.
“रामरेकी म्हणजे काय?” हे ऐकण्यासाठी आपण येथे जमला आहात. आपल्या कुतुहलाचे रूपांतर अंतिमतः लाभात आणि आनंदात होवो, अशी इच्छा प्रगट करून विषयाला सुरुवात करतो.
मर्यादापुरुषोत्तम राम हा परमेश्वराचा अवतार आपल्याला माहिती आहे. ’रेकी’ या जपानी शब्दाचा अर्थ “वैश्विक ऊर्जा” हा आहे. स्पर्शाच्या माध्यमातून विश्वांतील ऊर्जेच्या मदतीने मुख्यत्त्वे स्वास्थ्य आणि अंतिमतः कल्याण प्राप्त करण्यासाठी ’रेकी’ केली जाते. काहीजण यासाठी परमेश्वराची आराधना करतात. राम हीच ती वैश्विक ऊर्जा या विचाराने “रामरेकी” हा शब्द सुचला.
या रामरेकीसाठी मार्गदर्शक आधार आपली रामरक्षा. त्यांत प्रथमतः रामाचे ध्यान करून त्याने आपल्या शरीराचे रक्षण करावे अशी प्रार्थना केली जाते. सामान्यतः रेकीमध्येही वैश्विक ऊर्जेला आवाहन केले जाते. तिच्या साह्याने निरामय आरोग्यप्राप्तीसाठी शरीराच्या विविध भागांवर दोन्ही हातांचे तळवे ठेवून मन एकाग्र करून संवेदनांवर लक्ष केंद्रित करायला सांगतात. हे एक साम्य लक्षणीय आहे.
रेकीमध्ये अमूर्ताला आवाहन आहे. तुलनेने सगुण,साकार रामाची मूर्ती डोळ्यासमोर आणणे सर्वसामान्यांना सोपे वाटते. गुडघ्यापर्यंत लांब हात असणारा धनुर्धारी सर्वशक्तिमान राम आपले रक्षण करण्यास समर्थ आहे, हा विश्वास आपल्याला वाटतो. तो आपल्या मिटलेल्या डोळ्यांसमोर मूर्तिमंत दिसू लागतो. बुधकौशिक ऋषींच्या चित्रदर्शी वर्णनामुळे हे सहज शक्य होते.
अत्यंत सोप्या भाषेत, अर्थवाही नेमक्या शब्दयोजनेमुळे केवळ सहा श्लोकांत प्रतिभावान बुधकौशिक ऋषींनी जे साधले आहे त्याने आपण नतमस्तक होतो. या सहा श्लोकांत रामचरित्र तर उभे केले आहेच पण डोक्यापासून पायापर्यंत शरीराच्या अवयवांचा क्रमाने निर्देश केला आहे. राम शब्दाची पुनरुक्ती न करता गुणवर्णनपर रामाची अनेक नांवे समर्पकपणे योजल्यामुळे भाषावैभव आणि प्रसादगुणयुक्त काव्यप्रतिभा यांचा परिचय आपल्याला होतो.
शहाण्या माणसाने रामरक्षा वाचावी, पाठ करावी कारण ती पापांचा नाश करणारी आणि सर्व कामना पूर्ण करणारी आहे. (रामरक्षां पठेत् प्राज्ञः पापघ्नीं सर्वकामदाम्।) असे सांगून पुढे एकेका अवयवाचे रक्षण रामाने करावे अशी प्रार्थना आहे. शिरो मे राघवः पातु। रघुकुळांत जन्मलेला (राघव) माझ्या डोक्याचे रक्षण करो येथून सुरुवात करून अखेरीस सर्व शरीराचे रक्षण राम करो, असे म्हटले आहे. येथे आपल्या तळहातांनी एकेक अवयवाला स्पर्श करून रामाचे स्मरण केल्याने आरोग्यलाभ होतो असा अनुभव येतो.
• यात शरीराचे आलेले अवयव पुढे दिले आहेत. शरीराचे अवयव. (क्रमाने डोक्यापासून पायांपर्यंत हे याचे वैशिष्ट्य आहे.)
शिर: (डोके), भालं (कपाळ), दृशौ (डोळे), श्रुती (कान), घ्राणं (नाक), मुखं (तोंड), जिव्हां (जीभ), कण्ठं (गळा), स्कंधौ (खांदे), भुजौ (बाहू), करौ (हात), हृदयं (हृदय), मध्यं (मधला भाग), नाभिं (बेंबी), कटी (कंबर), सख्थिनी (मांड्यांचा मागचा भाग), ऊरू (मांड्या), जानुनी (गुडघे), जंघे (पोटर्या), पादौ (पाय)
• रामाची विविध नांवे / विशेषणे. (भाषासौंदर्य - पुनरुक्ती नाही.)
राघव (रघुकुळांतील), दशरथात्मज (दशरथाचा मुलगा), कौसल्येय (कौसल्येचा मुलगा), विश्वामित्रप्रिय (विश्वामित्रांना प्रिय असणारा), मखत्राता (यज्ञाचे रक्षण करणरा), सौमित्रीवत्सल: (लक्ष्मणावर प्रेम करणारा), विद्यानिधि: (विद्येचा साठा), भरतवंदित: (भरताने वंदन केकेला), दिव्यायुध: (दिव्य शस्त्रांनी युक्त), भग्नेशकार्मुक: (शिव धनुष्याचा भंग करणारा), सीतापतिः (सीतेचा पति), जामदग्न्यजितः (परशुरामाला जिंकणारा), खरध्वंसी (खरराक्षसाचा नाश करणारा), जांबवदाश्रयः (जांबुवानाने ज्याचा आश्रय घेतला आहे असा), सुग्रीवेशः (सुग्रीवाचा स्वामी), हनुमत्प्रभुः (हनुमानाचा प्रभू), रघूत्तमः (रघुकुळातील उत्तम), रक्षकुलविनाशकृत् (राक्षसकुळाचा नाश करणारा), सेतुकृत् (सेतु म्हणजे पूल म्हणून पुलाचा कर्ता म्हणजे राम), दशमुखांतकः (दशाननाचा-रावणाचा अंत करणारा), बिभीषणश्रीदः (बिभीषणाला राज्यवैभव देणारा)
• कालानुक्रमानुसार रामाची गोष्ट (क्रमाने येणारे चरित्रांतील प्रसंग.)
कुळाचा उल्लेख, जनकजननींची नांवे, गुरुंचे नांव, गुरुगृही शिक्षण(यज्ञांचे रक्षण), भावांवर प्रेम, त्यांचे आदरस्थान, पराक्रम (धनुर्विद्या), शिवधनुर्भंग, सीतेचे पाणिग्रहण, परशुरामावर विजय, खर नांवाच्या राक्षसाचा वध, जांबुवानाला आश्रय, सुग्रीवाचा स्वामी, हनुमानाची भेट, राक्षसकुलाचा नाश, सेतुबंधन, रावणाचा वध, बिभीषणाला राज्यप्रदान.
हातपाय धुऊन देवापुढे स्वस्थ बसावे. डोळे मिटावे. रामरक्षा म्हणावी व ती म्हणताना अर्थानुकूल एकेक अवयवावर ध्यान करून त्या अवयवाच्या स्वास्थ्यासाठी रामाचे स्मरण करावे. तो राम त्या अवयवाचे रक्षण करो असे पूर्ण विश्वासाने म्हणावे. त्या त्या अवयवाची व्याधी दूर होते याचा अनुभव घ्यावा. रेकीच्या पद्धतीने त्या त्या अवयवावर दोन्ही हातांचे तळवे अलगद स्पर्श करून मिळणार्या स्पंदनांचा अनुभव घ्यावा.
मनापासून दृढ विश्वासाने रामरक्षा म्हटल्यास मिळणारी फलश्रुती “...स विरायु, सुखी, पुत्री, विजयी, विनयी भवेत्।“ ही सांगितली आहे. दीर्घायुष्य, सुख, संतती, विजय, विद्वत्तेमुळे असणारी विनयवृत्ती. आणखी माणसाला काय हवे? पण पूर्वार्धात “...रक्षां यः सुकृती पठेत् “ असे म्हटलॆ आहे. सुकृती म्हणजे चांगली कृती, पुण्यकृत्य. रेकीमध्ये अशीच ५ तत्त्वे संगितली आहेत.
१) कृतज्ञतेचा भाव बाळगीन. (Just for today, I will have the attitude of gratitude)
२) काळजी करणार नाही. (Just for today, I will not worry)
३) कोणावर रागवणार नाही.( Just for today, I will not be angry)
४) प्रामाणिकपणे काम करीन (Just for today, I will do my work honestly)
५) प्रत्येक जीवमात्रावर प्रेम करीन, आदराने वागीन. (Just for today, I will show love and respect to every living being)
आपल्या संस्कृतीत यांचा आग्रह नेहमीच धरला जातो.
१) डोळ्यांनी बघतो, ध्वनी परिसतो कानी पदी चालतो।
जिव्हेने रस चाखतो मधुरही वाचे सदा बोलतो॥
हाताने बहुसाल काम करतो, विश्रांतीही घ्यावया।
घेतो झोप, सुखे फिरुनी उठतो, ही ईश्वराची दया॥ असा कृतज्ञतेचा भाव नेहमी मनांत असावा.
२) चिंता, क्रोध मागे सारा, ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा। याद्वारे मुक्ताबाई किंवा
३) नकोरे मना क्रोध हा खेदकारी। सारखे मनाचे श्लोक रागवू नका हेच आपल्याला सांगत नाही का?
४) स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धीं लभते नरः। हा गीतेचा श्लोक आपले काम चोख करा असेच सांगतो, नाही का?
५) जे जे भेटे भूत ते ते मानी भगवंत। म्हटल्यावर आपोआपच दुसर्यांशी वागतांना प्रेम आणि आदरच व्यक्त होणार.
रेकीच्या निमित्ताने याची थोडीफार आठवण होते आणि अंमलात आणण्यासाठी आपण प्रयत्नशील होतो. परमेश्वराची कृपा होते. स्वास्थ्यलाभ आणि अंतिमतः कल्याण साधते.
सर्व इच्छा, कामना पूर्ण करणारी रामरक्षा सर्वांनी म्हणावी यासाठी त्या प्रभु रामचंद्रांना प्रार्थना करतो- “बुद्धी दे रघुनायका।“ आणि विश्व कल्याणासाठी सांकडे घालतो:
सर्वेsत्र सुखिनः सन्तु, सर्वे सन्तु निरामया:।
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु, मा कश्चित् दुःखमाप्नुयात्॥
भालचंद्र अवधूत नाईक. संपर्क क्र. ९८२०६८२३२८
अभिप्राय
१)From: Naresh Joshi
Sent: Thursday, March 8, 2012 9:50 PM
आदरणीय नाईक साहेब,
अतिशय उत्तम रित्या रेकी आणि राम रक्षा यांचा संबंध उलगडलाय .
हीच क्रिया शवासनात हि सर्व अवयवांवर लक्ष केंद्रित करतांना होते आणि शरीराला पूर्ण आराम मिळतो.
तसेच रेकीची ५ मूलतत्वे आणि संत वांग्मय ,गीता इत्यादितली अत्यंत सोपे पणाने विषद केलेली तत्वे---
शेवटी जग हे एक लहान खेडेच!
असो, धन्यवाद, मलाही थोडा विचार करायला प्रवृत्त केल्यासाठी!
नरेश जोशी
२) From: Bhal Patankar gr8warrier@yahoo.com
नमस्कार,
श्री भालचंद्र नाईक ह्यांनी सुरेख वर्णन केलेले लिखाण वाचून आनंद झाला व त्याबद्दल त्यांचे व आपले आभार
धन्यवाद,
भाल पाटणकर
३) From: Jaiprakash Haldankar
Ati sunder ,aapalya avinashi vaishvik thevyachi (GLOBAL DEPOSITS ) jaaniv karun dilyabaddal laksha laksha dhanyawad..Ata Ramraksheche manan ,chintan, pathan ani acharan adhik dolaspane navhe sarvach panchendriyanchya sahyane karata yeyil.Ho ani ata Nitin Gadkarinna Ram Gadkari sambodhita yeyil- Aso punahscha dhanyawad.Jai Shriram.
J S Haldankar
४) From: "Divakar Kulkarni" dvkulkarni.2007@rediffmail.com
सप्रेम नमस्कार,
राम रेकी चे विवेचन फार आवडले. आमच्या ज्येष्ठ नागरिक संघाच्या वाचक सभेत ते वाचून दाखवणार आहे. तुमचे काम कसे चालले आहे?पुण्याला कधी आल्यास जरूर भेटू. मध्यंतरी वसुधा चाचड भेटल्या होत्या.
नीलिमाताई याना नमस्कार.
ललिता कुलकर्णी.
६) From: bhaskar kanitkar kbhaskar461@yahoo.co.in
सर,
आपणास माहित असेलच पण रहावत नाही म्हणून उत्तर पाठविण्याचे धाडस करीत आहे. रामरक्षा म्हणजेच रामसहस्त्रनामावली आहे असे मला वाटते. क्षमस्व.
का नि ट क र, ना गा
७) From: Premanand Samant
रामरक्षेचा रेकीशी जोडलेला संबंध फारच सुंदर ! अप्रतिम ! लेख आवडला .पाठव ल्या बद्दल
धन्यवाद !
८) From: "D R Nayak"
My Dear,
How can I praise your article? I am at a loss for words. It is superb. Great. The analogy you have drawn between Reiki and Ramraksha is very convincing and it shows your intellectual prowess.
With regards,
D. R. NAYAK
Dy. Gen. Manager - Technical & Marketing
........................................................................
B. E. Billimoria & Co. Limited
Dear Shri. Bhalchandra Naik
Superb. The striking similarities between different cultures across the world as also the uniqueness and resemblances underlying the fundamental principles of several religions, is a subject which is worth studying and such studies and research could offer great thoughts and ideas to the mankind, which can bring about true and satisfying welfare, happiness and well being of the society .
Your Article is one such study, which deserves a rich Applaud. Great work indeed.
With warm regards,
Yours truly,
Avinash M. Puranik
2012/3/29 Bhalchandra Naik
No comments:
Post a Comment